{"id":60728,"date":"2021-12-05T05:00:35","date_gmt":"2021-12-05T05:00:35","guid":{"rendered":"http:\/\/radiokfor.com\/1\/?p=60728"},"modified":"2021-12-01T11:28:46","modified_gmt":"2021-12-01T11:28:46","slug":"dita-boterore-e-dheut-tokes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/dita-boterore-e-dheut-tokes\/","title":{"rendered":"Dita Bot\u00ebrore e Dheut (Tok\u00ebs)"},"content":{"rendered":"<p>Data e sotme, 5 dhjetori, sh\u00ebnon \u2018Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Dheut (Tok\u00ebs)\u2019, nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrqendruar v\u00ebmendjen n\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tok\u00ebs s\u00eb sh\u00ebndetshme dhe p\u00ebr t\u00eb avokuar p\u00ebr menaxhimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb burimeve t\u00eb tok\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj dite, Radio KFOR-i ka zhvilluar nj\u00eb intervist\u00eb me drejtorin e \u2018Institutit Bujq\u00ebsor t\u00eb Kosov\u00ebs\u2019, Fehmi Geci, i cili solli informacione t\u00eb shumta rreth kualitetit t\u00eb tokave bujq\u00ebsore n\u00eb Kosov\u00eb, cil\u00ebsis\u00eb p\u00ebr mbjellje dhe faktor\u00ebve nga t\u00eb cil\u00ebt rrezikohet cil\u00ebsia e tok\u00ebs.<br \/>\nZ. Geci, po ashtu tregoi se Instituti Bujq\u00ebsor i Kosov\u00ebs, n\u00eb vitin 2016, ka hartuar Programin p\u00ebr Inventarizimin e tokave bujq\u00ebsore, program ky q\u00eb siguron krijimin e Baz\u00ebs s\u00eb t\u00eb Dh\u00ebnave Shkencore p\u00ebr tok\u00ebn, ujin p\u00ebr ujitje, vegjetacionin dhe d\u00ebmtuesit karantinor t\u00eb bim\u00ebve, q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb tok\u00eb. M\u00eb posht\u00eb mund t\u00eb lexoni intervist\u00ebn me z. Fehmi Geci:<\/p>\n<p><strong>Radio KFOR: A posedon Kosova tok\u00eb kualitative bujq\u00ebsore dhe si q\u00ebndrojm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt?<\/strong><br \/>\nZ. Geci: <em>Bazuar n\u00eb pozit\u00ebn gjeografike dhe larmis\u00eb s\u00eb nivelit mbidetar prej 380 m deri mbi 2650 m si dhe prezenc\u00ebs s\u00eb lumenjve, Kosova posedon toka me potencial t\u00eb lart\u00eb prodhues (bonitet), mir\u00ebpo k\u00ebto toka duhet t\u00eb p\u00ebrkufizohen dhe ligj\u00ebrisht t\u00eb mbrohen nga \u00e7do k\u00ebrc\u00ebnim edhe n\u00eb raport me konkurrenc\u00ebn e sektor\u00ebve t\u00eb lartcekur. Tokat cil\u00ebsore dhe me potencial t\u00eb lart\u00eb prodhues, kryesisht shtrihen p\u00ebrgjat\u00eb luginave t\u00eb lumenjve dhe njihen si toka aluviale, kurse n\u00eb vendet kodrinore malore jan\u00eb t\u00eb pasura me toka argjilore. Kosova gjithashtu posedon toka t\u00eb mira edhe n\u00eb kushte bjeshke.<\/em><\/p>\n<p><strong>Radio KFOR: Nga cil\u00ebt faktor\u00eb d\u00ebmtohet toka dhe cil\u00ebsia e saj p\u00ebr mbjellje?<\/strong><br \/>\nZ. Geci: <em>Tokat d\u00ebmtohen nga ndikimet e faktor\u00ebve klimatik, sikurse \u00ebsht\u00eb erozioni i tok\u00ebs dhe konsiderohet se Kosova p\u00ebrmes lumenjve humb sasi t\u00eb m\u00ebdha humusi, n\u00eb vler\u00ebn qindra mij\u00ebra m3 p\u00ebr vit dhe n\u00ebse k\u00ebsaj humbje i shtojm\u00eb efektet e shkaktuara nga faktori njeri, p\u00ebrmes shfryt\u00ebzimit t\u00eb zhavorrit t\u00eb lumenjve, humbjet e sip\u00ebrfaqeve tok\u00ebsore dhe t\u00eb humusit jan\u00eb me p\u00ebrmasa milion\u00ebshe m3.<\/em><br \/>\n<em>Tokat bujq\u00ebsore d\u00ebmtohen si rezultat i kontaminimit q\u00eb vije nga:<\/em><br \/>\n<em>&#8211; P\u00ebrdorimi jo adekuat i plehrave dhe pesticideve,<\/em><br \/>\n<em>&#8211; Lirimi gazrave dhe uj\u00ebrave industriale,<\/em><br \/>\n<em>&#8211; P\u00ebrmbytjet, <\/em><br \/>\n<em>&#8211; Djegia e materieve organike n\u00eb natyr\u00eb,<\/em><br \/>\n<em>&#8211; Rrezatimi natyror si dhe vet gjeneza e tok\u00ebs (p\u00ebrmbajtja e nivelit t\u00eb lart t\u00eb metaleve t\u00eb r\u00ebnda).<\/em><br \/>\n<em>D\u00ebmtimi i tokave bujq\u00ebsore shkaktohet edhe nga kultivimi i nj\u00eb trajtsh\u00ebm i kulturave bujq\u00ebsore, q\u00eb n\u00ebnkupton munges\u00ebn e qarkullimit bimor n\u00eb toka t\u00eb caktuara. Po ashtu, ndikimit t\u00eb teknikave adekuate t\u00eb ujitjeve t\u00eb tokave bujq\u00ebsore, si faktor esencial p\u00ebr d\u00ebmtimin e tokave bujq\u00ebsore.<\/em><\/p>\n<p><strong>Radio KFOR: P\u00ebr \u00e7far\u00eb kultura bujq\u00ebsore \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrshtatshme toka e Kosov\u00ebs?<\/strong><br \/>\nZ. Geci: <em>Tokat e Kosov\u00ebs posedojn\u00eb nj\u00eb larmi t\u00eb madhe t\u00eb diversitetit t\u00eb vegjetacionit natyror dhe si rezultat i k\u00ebtij diversiteti, sot kemi rritjen e eksportit si rezultat i tregtimit t\u00eb frutave t\u00eb malit dhe bim\u00ebve mjekuese e aromatike n\u00eb tregje, jo vet\u00ebm n\u00eb vendet e zhvilluara t\u00eb BE-s\u00eb. <\/em><br \/>\n<em>Gjithashtu, kushtet klimatike-tok\u00ebsore t\u00eb Kosov\u00ebs mund\u00ebsojn\u00eb diversitet t\u00eb larmish\u00ebm t\u00eb vegjetacionit kultivues dhe mund\u00ebsojn\u00eb organizimin e prodhimtaris\u00eb industriale p\u00ebr drith\u00ebra, perime, patate, pem\u00eb t\u00eb imta, pem\u00eb frutore, pem\u00eb arrore, hardhi t\u00eb rrushit si dhe mund\u00ebsojn\u00eb organizimin e prodhimtaris\u00eb organike. <\/em><br \/>\n<em>Tokat e Kosov\u00ebs jan\u00eb t\u00eb pasura me masive t\u00eb dolomitit, q\u00eb p\u00ebrdor\u00ebt p\u00ebr kalcifikimin e tokave acidike, nd\u00ebrsa rezervatet humusore n\u00eb kushte bjeshke jan\u00eb pasuri e \u00e7muar komb\u00ebtare. Prandaj n\u00eb rastin e vler\u00ebsimit t\u00eb vler\u00ebs kultivuese dhe ndikimit t\u00eb ambientit jet\u00ebsor t\u00eb tok\u00ebs, me t\u00eb drejt\u00eb vijm\u00eb n\u00eb kolaudim, se sip\u00ebrfaqet e tokave t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb m\u00eb t\u00eb pasura sesa pasurit\u00eb n\u00ebntok\u00ebsore<\/em>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Data e sotme, 5 dhjetori, sh\u00ebnon \u2018Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Dheut (Tok\u00ebs)\u2019, nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrqendruar v\u00ebmendjen n\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tok\u00ebs s\u00eb sh\u00ebndetshme dhe p\u00ebr t\u00eb avokuar p\u00ebr menaxhimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb burimeve t\u00eb tok\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj dite, Radio KFOR-i ka zhvilluar nj\u00eb intervist\u00eb me drejtorin e \u2018Institutit Bujq\u00ebsor t\u00eb Kosov\u00ebs\u2019,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":60729,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-60728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-2","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60728"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60730,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60728\/revisions\/60730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}