{"id":56957,"date":"2021-02-18T07:17:05","date_gmt":"2021-02-18T07:17:05","guid":{"rendered":"http:\/\/radiokfor.com\/1\/?p=56957"},"modified":"2021-02-17T15:45:37","modified_gmt":"2021-02-17T15:45:37","slug":"bullizimi-kibernetik-femijet-dhe-mbrojtja-e-tyre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/bullizimi-kibernetik-femijet-dhe-mbrojtja-e-tyre\/","title":{"rendered":"Bullizimi kibernetik, f\u00ebmij\u00ebt dhe mbrojtja e tyre"},"content":{"rendered":"<p>Bashk\u00eb me zhvillimin e teknologjik, kjo fush\u00eb ka prodhuar edhe efekte negative. \u00cbsht\u00eb \u2018bullizmi kibernetik\u2019, q\u00eb \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb \u00a0po \u2018alarmon\u2019 ekspert\u00ebt kibernetik\u00eb q\u00eb trajtojn\u00eb dhe studiojn\u00eb tema, se si ta zhdukim k\u00ebt\u00eb dukuri q\u00eb padyshim \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje dhe q\u00eb rrezikon m\u00eb s\u00eb shumti f\u00ebmij\u00ebt.<\/p>\n<p>Eksperti i siguris\u00eb kibernetike, Mentor Hoxhaj, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Radio KFOR-in ka th\u00ebn\u00eb q\u00eb p\u00ebr t\u00eb ju qasur k\u00ebsaj problematike duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb ndarje t\u00eb grup moshave t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve: \u201c<em>Ndalimi i p\u00ebrdorimit t\u00eb internetit t\u00eb teknologjis\u00eb informative \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tentativ\u00eb e Bashkimit Evropian, si mas\u00eb mbrojt\u00ebse p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, realisht un\u00eb nuk e p\u00ebrkrah k\u00ebt\u00eb ide dhe mendoj q\u00eb \u00ebsht\u00eb e gabuar, p\u00ebrkundrazi do t\u00eb ofronte mund\u00ebsi ose tentativ\u00eb q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u2019i qasen internetit pa lejen e prind\u00ebrve ose larg syve t\u00eb tyre. F\u00ebmij\u00ebt duhet t\u00eb ndahen n\u00eb 3 grup-mosha t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme: f\u00ebmij\u00ebt deri n\u00eb mosh\u00ebn 3 vje\u00e7are; q\u00eb \u00ebsht\u00eb mosha m\u00eb kritike dhe nuk preferohet fare q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb internet. Ne kemi par\u00eb \u00a0q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tentativ\u00eb n\u00eb rritje e prind\u00ebrve q\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u2019u lejojn\u00eb q\u00eb t\u00eb mbajn\u00eb n\u00eb duar nj\u00eb pajisje teknologjike. Mendoj un\u00eb, \u00a0por edhe studimet nuk rekomandojn\u00eb q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb pajise t\u00eb teknologjis\u00eb informative n\u00eb k\u00ebt\u00eb mosh\u00eb. F\u00ebmij\u00ebt e mosh\u00ebs 3 deri n\u00eb 13 vje\u00e7, \u00ebsht\u00eb grup-mosha e dyt\u00eb ku realisht studimet n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn kan\u00eb treguar q\u00eb kjo grup-mosh\u00eb kalon mbi 4 or\u00eb n\u00eb dit\u00eb n\u00eb internet, diku 9 nga 10 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj moshe kan\u00eb qasje n\u00eb pajisje t\u00eb teknologjis\u00eb, n\u00eb prani t\u00eb prindit ose edhe kan\u00eb pajisje t\u00eb tyre. Kjo tregon p\u00ebr nj\u00eb qasje jasht\u00ebzakonisht t\u00eb madhe t\u00eb k\u00ebsaj grup-moshe n\u00eb pajisje t\u00eb teknologjis\u00eb n\u00eb internet dhe rrjete sociale dhe mund\u00ebsia e qasjes tregon edhe ekspozimin e madh. Sfidat kibernetike q\u00eb i kan\u00eb shfryt\u00ebzuesit e internetit n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb krahasim me shfryt\u00ebzuesit e BE-s\u00eb ose SHBA-s\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndryshme. F\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rrezikuar dhe m\u00eb t\u00eb ekspozuar p\u00ebr shembull n\u00eb SHBA dhe n\u00eb BE mund t\u00eb shkarkohen YouTube for Kids apo The Messenger for Kids, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb dedikuara p\u00ebr mosha t\u00eb tilla, nd\u00ebrsa tek ne nuk mund t\u00eb shkarkohen k\u00ebto aplikacione. F\u00ebmij\u00ebt mbi mosh\u00ebn 13 vje\u00e7are &#8211; f\u00ebmij\u00ebt e rritur, jan\u00eb nj\u00eb bot\u00eb tjet\u00ebr. N\u00eb k\u00ebt\u00eb mosh\u00eb ata konsiderojn\u00eb veten t\u00eb rritur dhe kjo edhe p\u00ebr shkak t\u00eb ndikimit t\u00eb hormoneve dhe k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb rreziku m\u00eb i madh p\u00ebr shkak se f\u00ebmij\u00ebt marrin pjes\u00eb dhe jan\u00eb shum\u00eb aktiv n\u00eb rrjetet sociale , thyejn\u00eb barrierat kufitare dhe flasin me t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe njer\u00ebz nga m\u00eb t\u00eb ndryshmit.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Z. Hoxhaj, tha gjithashtu se \u00e7el\u00ebsi i suksesit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb f\u00ebmija juaj t\u00eb mos jet\u00eb pre e bullizmit kibernetik dhe rreziqeve t\u00eb tjera kibernetike, \u00ebsht\u00eb komunikimi i mir\u00ebfillt\u00eb prind\u00ebr-f\u00ebmij\u00eb: <em>\u201cNj\u00eb bashk\u00ebbisedim dhe komunikim \u00ebsht\u00eb \u00e7el\u00ebsi, kjo vlen jo vet\u00ebm p\u00ebr prind\u00ebrit por edhe edukator\u00ebt, ata duhet t\u00eb din\u00eb grup mosh\u00ebn me t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb duke komunikuar, cilat jan\u00eb hap\u00ebsirat kibernetike ku ata jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb aktiv\u00eb, kush jan\u00eb inspirimi i tyre, cil\u00ebt bloger\u00eb, youtuber\u00eb, etj. apo cila \u00ebsht\u00eb qasja e k\u00ebtyre t\u00eb fundit tek f\u00ebmij\u00ebt, marr parasysh ndikimin e madh q\u00eb kan\u00eb ata.\u00a0 Duhet gjithashtu t\u00eb shfryt\u00ebzohen aplikacione t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr mosh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebs. \u00cbsht\u00eb esenciale q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb komunikimit, jo t\u00eb kontrollit, pasi duket t\u00eb kemi parasysh q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb pothuajse pjes\u00ebn d\u00ebrrmuese nuk jan\u00eb me prind\u00ebrit, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb n\u00eb pun\u00eb dhe n\u00ebse mendohet q\u00eb prind\u00ebrit t\u00eb ken\u00eb kontroll mbi ta, kjo do t\u00eb sillte e efekte negative, andaj komunikimi \u00ebsht\u00eb \u00e7el\u00ebsi q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb mos bien pre e bullzimit dhe t\u00eb mos i ekspozohen rreziqeve t\u00eb shumta t\u00eb fush\u00ebs s\u00eb kibernetik\u00ebs.\u201d <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bashk\u00eb me zhvillimin e teknologjik, kjo fush\u00eb ka prodhuar edhe efekte negative. \u00cbsht\u00eb \u2018bullizmi kibernetik\u2019, q\u00eb \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb \u00a0po \u2018alarmon\u2019 ekspert\u00ebt kibernetik\u00eb q\u00eb trajtojn\u00eb dhe studiojn\u00eb tema, se si ta zhdukim k\u00ebt\u00eb dukuri q\u00eb padyshim \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje dhe q\u00eb rrezikon m\u00eb s\u00eb shumti f\u00ebmij\u00ebt. Eksperti i siguris\u00eb kibernetike, Mentor Hoxhaj, n\u00eb&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":56958,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-56957","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-2","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56957"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56957\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56959,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56957\/revisions\/56959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiokfor.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}